POWIAT OŁAWSKI

W każdym z nich można także wydzielić kilka innych, wyraźnie odróżniających się okresów - np. I wojna światowa, czasy hitlerowskie, II wojna światowa, a w czasach PRL to na pewno okres stalinowski i dekada gierkowska.

Minione stulecie to dające się wyraźnie oddzielić trzy okresy: 1. Lata 1900 -1945, kiedy Oława i okoliczne miejscowości znajdowały się w granicach Niemiec. 2. Lata 1945 - 1989, to okres Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, 3. Od 1989 do dziś, czyli dziejąca się ciągle historia III Rzeczpospolitej.

Dziś prezentujemy w kolejności chronologicznej kilkanaście wydarzeń, zaproponowanych przez Stanisława Borkowskiego, Zbigniewa Jakubowicza i Przemysława Pawłowicza, a więc piszących na naszych łamach o historii. Lista nie jest zamknięta, zapraszamy Czytelników do zgłaszania swoich propozycji.

* 1903 - 1905, w wyniku katastrofalnej powodzi, która nawiedziła Oławę i okolice w 1903 roku, wybudowano szereg urządzeń przeciwpowodziowych, m.in. obwałowania Odry, śluzę, kanały ulgi, polder zalewowy. Większość z tych budowli przetrwała do dziś i w dużym stopniu przyczyniły się one do skutecznej obrony Oławy przed zalaniem w czasie powodzi w 1997 roku.

* 1918, rozbudowa zakładów A.Wollnego (dzisiejszy ZNTK). Fabryka przetrwała do dziś i zawsze odgrywała ważną rolę z życiu miasta. W najlepszym okresie pracowało w niej około 2 tys. osób.

* 1935, oddanie do użytku gmachu oławskiego gimnazjum, dzisiejszego Liceum Ogólnokształcącego przy pl. Zamkowym. Szkoła ta od początku powstania do dziś wywiera wielki wpływ na poziom edukacji mieszkańców powiatu oławskiego.

* Lata 1935 - 1938, budowa autostrady Berlin-Śląsk, która na odcinku ok. 20 km przebiegała przez teren dzisiejszego powiatu oławskiego. W prawie niezmienionej formie przetrwała do końca lat dziewięćdziesiątych XX wieku, kiedy w oparciu o nią rozpoczęto budowę płatnej autostrady A-4.

* 28 stycznia - wrzesień 1945, po wyparciu Niemców przez wojska sowieckie, okres przywracania polskości Oławie. Pierwszym pełnomocnikiem polskiego rządu był Władysław Gorazd, który od końca kwietnia 1945 przez kilka miesięcy tworzył zręby polskiej administracji w Oławie i w powiecie oławskim.

* 15 marca 1952, powstanie Jelczańskich Zakładów Samochodowych, utworzonych na bazie obiektów byłej fabryki Kruppa. Dzięki powstaniu i działalności JZS możliwy stał się dynamiczny rozwój gospodarczy Oławy i okolic. W stolicy powiatu powstało dzięki temu kilka dużych osiedli mieszkaniowych i liczba mieszkańców Oławy wzrosła od 9 do 32 tysięcy. Jelczańska fabryka do dziś silnie oddziaływuje na powstałe także dzięki niej miasto Jelcz-Laskowice. W najlepszym okresie w JZS zatrudniano ponad 8 tys. pracowników, produkowano znane w Polsce, i nie tylko ciężarówki oraz autobusy jelcz, najpierw wedle modelu czechosłowackiej skody, a później berliety na licencji francuskiej.

* 13 lutego 1961, powstanie Klubu Sportowego “Moto-Jelcz” Oława. Był to rezultat fuzji dwóch działających dotąd samodzielnie klubów sportowych: KS “Moto” Jelcz i “Olavia” Oława. Pod szyldem “Moto-Jelcz” Oława sportowcy z naszego powiatu odnotowali wiele znaczących sukcesów. Do najważniejszych należą osiągnięcia kolarzy oraz gra piłkarzy przez 13 sezonów w II lidze.

* 18 czerwca 1981, uroczystości Bożego Ciała na oławskim stadionie sportowym, które zgromadziły wiele tysięcy oławian, a wśród nich liczną rzeszę członków powstałego niecały rok wcześniej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego “Solidarność”.

* 8 czerwca 1983, na jednym z pracowniczych ogródków działkowych, mieszkańcowi Oławy Kazimierzowi Domańskiemu objawiła się Matka Boska. Do Oławy zaczęły zjeżdżać tysiące osób z całego kraju i z zagranicy, aby obejrzeć miejsce cudu. Peerelowskie władze państwowe od początku sprzeciwiały się Kazimierzowi Domańskiemu. Stojący w latach osiemdziesiątych na czele rządu gen. Wojciech Jaruzelski nazwał oławskie zjawisko “ciemnogrodem”. Domańskiego i przybywających do Oławy pielgrzymów wielokrotnie karano grzywnami. Władze kościelne także konsekwentnie nie akceptowały działalności Domańskiego, a w 1999 roku kardynał Henryk Gulbinowicz nałożył na niego i na wszystkie wspierające go osoby karę interdyktu.

* 25 lutego 1984 - 26 maja 1985, obchody jubileuszu 750-lecia Oławy. Kulminacyjnym punktem obchodów był telewizyjny turniej miast, w którym Oława rywalizowała ze Szczecinkiem. Była to największa impreza plenerowa w historii współczesnej Oławy.

* 1 stycznia 1987, utworzenie miasta Jelcz-Laskowice, w wyniku połączenia dwóch wsi, z których jedna - Laskowice, to przede wszystkim funkcjonujące od kilku lat duże blokowe osiedle, stanowiące typową “sypialnię” dla pracowników JZS.

* 28 maja 1990, pierwsze wolne i demokratyczne wybory samorządowe w historii polskiej Oławy.

* 15 października 1992, podpisanie końcowego dokumentu, wieńczącego trwający od 31 lipca 1991 roku proces wycofywania wojsk sowieckich z Oławy.

* 23 czerwca 1996, w Berlinie papież Jan Paweł II wyniósł na ołtarze i uczynił błogosławionym urodzonego w Oławie Bernarda Lichtenberga, niemieckiego księdza katolickiego, który w czasie II wojny światowej, będąc proboszczem w Berlinie, sprzeciwiał się dyktaturze hitlerowskiej. Gnębiony i torturowany, zmarł jako męczennik w drodze do obozu koncentracyjnego w Dachau.

* lipiec - sierpień 1997, powódź stulecia. Bohaterska walka mieszkańców Oławy, zwłaszcza wielu młodych ludzi, o uratowanie miasta. Dramatyczne wydarzenia w kilku wsiach gminy Oława i w Jelczu-Laskowicach.

* 19 września 1997, wybór pierwszego w demokratycznych wyborach posła z Ziemi Oławskiej. Został nim burmistrz Oławy Waldemar Wiązowski.

* 23 września 2000, Szymon Kołecki z Wierzbna wywalczył srebrny medal na Igrzyskach Olimpijskich w Sydney. Jest to pierwszy medal olimpijski mieszkańca powiatu oławskiego.

* 17 grudnia 2000, erygowanie Sanktuarium Matki Boskiej Pocieszenia w oławskim kościele parafialnym pod wezwaniem MBP.

(cdn.)